Wat is canyoning?

Canyoning, uitgesproken als "ken-jo-ning", is een van de mooiste buitensporten die er zijn. Je volgt een kloof, een canyon, van boven naar beneden, meestal met een rivier of beek erdoorheen. Onderweg loop je, klim je, abseil je, zwem je, glijd je en spring je.

Je komt op plekken waar je anders nooit komt: diep tussen hoge rotswanden, langs watervallen en heldere poelen die het water in duizenden jaren heeft uitgesleten. De combinatie van hoogte en water geeft een flinke kick, en geen tocht is hetzelfde.

In Nederland en België helaas niet: daarvoor is het te vlak. Een canyon ontstaat waar water genoeg hoogteverschil heeft om zich in het gesteente te slijpen. Regen- en smeltwater zoeken de snelste weg naar beneden en snijden zo in de loop van duizenden jaren een kloof uit.

Hoe die kloof eruitziet, hangt af van het hoogteverschil en het soort gesteente. Sommige canyons zijn breed en ondiep, ze heten dan open. Andere zijn smal en heel diep, en heten gesloten. Hoe steiler de canyon, hoe hoger de watervallen en hoe dieper de poelen. Er zijn ook canyons waar (tijdelijk) geen water doorheen stroomt, omdat het te droog is of de rivier een andere weg heeft gevonden. De meeste canyons waar je gaat canyoningen zijn vrij smal, met flink wat hoogteverschil en water.

In Europa vind je canyons in onder meer Frankrijk, Spanje, Italië, Zwitserland, Oostenrijk, Duitsland en Griekenland. Verder weg zijn Nieuw-Zeeland, La Réunion en Nepal echte canyoningbestemmingen. Onze cursussen vinden plaats in de Franse Alpen; met het expeditieteam verkennen we nieuwe canyons in Nieuw-Zeeland.

Elke canyon heeft andere obstakels: een hoog rotsblok, een waterval, een smalle gang of een glijbaan. Voor elk obstakel gebruik je een andere techniek.

Lopen in een canyon is anders dan op een pad. Je loopt over natte, schuine en ongelijke rotsen, soms over oude boomstammen, en algen maken de bodem glad. Je beweegt daarom rustig, met gebogen knieën en een laag zwaartepunt, en gebruikt waar nodig je handen.

Grote rotsblokken en hoge afstappen passeer je door te klimmen en te klauteren, soms op handen, billen en voeten. Je wetsuit beschermt je daarbij tegen de rots.

Waar je niet kunt klimmen, glijden of springen, abseil je: je laat jezelf gecontroleerd zakken langs een touw, met een gordel en een afdaalapparaat dat als rem werkt. Een abseil kan een paar meter over droge rots zijn, maar ook dwars door een waterval en tientallen of zelfs honderden meters hoog.

Stromend water vormt diepe poelen waar je doorheen zwemt. Je wetsuit geeft je wat drijfvermogen. In rustig water zwem je zoals in een zwembad; in sterke stroming moet je flink doorzwemmen en weten hoe het water zich gedraagt.

Soms heeft het water de rots zo glad gesleten dat er een natuurlijke glijbaan is ontstaan, die eindigt in een poel. Je glijdt op je rug, voeten vooruit, net als in een zwembad. Hoe steiler en gladder, hoe harder je gaat.

Is de poel onder een rots diep genoeg, dan kun je springen, van een paar meter tot soms veel hoger. Een goede techniek is belangrijk, en je controleert altijd eerst of het water diep genoeg is en er niets onder water ligt. Hoe hoger de sprong, hoe harder de landing.

De rots kan scherp zijn en het water is koud. Goede bescherming is dus belangrijk:

• Een wetsuit, meestal 5 mm dik, dat je warm houdt en beschermt tegen stoten
• Een helm tegen vallende stenen en voor als je zelf valt
• Stevige schoenen die je voeten en enkels beschermen en grip geven op natte rots
• Een gordel met afdaalapparaat en karabiners om te abseilen
• Zelfzekeringen om je vast te zetten bij een standplaats of looplijn
• Statisch touw om abseils uit te hangen
• Een canyoningrugzak met afwateringsgaten, en een waterdichte ton voor eten, een EHBO-set en noodmateriaal

Voor een cursus hoef je niet alles zelf te hebben: materiaal kun je bij ons huren.

Canyons krijgen een waardering op drie punten, bijvoorbeeld V3A3II:

• V (verticaal, 1 tot 7): hoe hoog en technisch de abseils en klimstukken zijn
• A (aquatisch, 1 tot 7): hoeveel water er is, en hoe sterk de stroming, de sprongen en het zwemmen
• I tot VI (betrokkenheid): hoe lang de tocht duurt en hoe makkelijk je eruit kunt als dat nodig is

Een canyon met een lage waardering is geschikt voor beginners met een gids. Hoe hoger de cijfers, hoe meer ervaring, kennis en zelfstandigheid je nodig hebt.

Canyoning is prachtig, maar water en rots vragen om respect. Hoog water na regen, onweer, koud water en vallend gesteente zijn echte risico's, en in veel canyons kun je na de eerste abseil niet meer terug. Ga daarom alleen canyoningen met een gediplomeerde gids, of als je zelf voldoende kennis en ervaring hebt.

Die kennis bouw je stap voor stap op. Bij Whio Canyoning School volgen we de opleidingsstructuur van de Nederlandse Canyoning Bond: van de introductiecursus tot Canyoneer M3, en verder richting gids. Wil je eerst proeven? Kom dan mee met een van onze gratis canyoningen of een trainingsdag.